Als eerste een bedankje voor alle reacties op de weblog, smsjes, telefoontjes, kaarten en emails. We vinden het nog steeds erg leuk om berichten uit Nederland te krijgen. En mocht je een onderwerp hebben waar je een volgende keer graag iets over wil lezen of een vraag hebben, laat het ons weten en we gaan ons best doen!

Je moet het doen met de middelen die je hebt. En aangezien hier in Uganda aanzienlijk minder middelen voor handen zijn dan bij ons in het rijke westen, maar er uiteindelijk toch hetzelfde gedaan moet worden, zijn de mensen hier behoorlijk creatief. Of misschien met ik zeggen; inventief.

Een spandoek bijvoorbeeld blijft niet uit zichzelf goed leesbaar recht hangen. Een oplossing kan zijn om de onderkant te verzwaren zoals we in Nederland doen met speciale gewichtjes die je heel eenvoudig aan het spandoek vastmaakt. Maar het kan ook minder geavanceerd met gewoon twee plastic flesjes. Die vul je met water, een punt van het doek leg je over de drinktuit en vervolgens draai je de dop erover dicht. Met aan beide kanten een flesje water, blijft het doek strak en prima leesbaar hangen. In Kampala zie je op bijna elke straathoek wel een spandoek hangen voor een evenement of een kerkdienst en allemaal op deze manier verzwaard.

Een ander voorbeeld; als je auto niet start omdat de bougie geen vonk geeft, dan kun je door rechtstreeks op de accu een kortsluiting te creeëren een prima vonk krijgen. Je moet er een beetje handig mee worden maar dan is het wel effectief en je spaart ook mooi nieuwe bougies uit. Voorwaarde is wel dat je accu werkt. Maar zelfs zonder werkende accu is er geen nood aan de man als je er maar voor zorgt dat je je voertuig altijd boven op een hellinkje parkeert. Om je auto te starten, heb je dan alleen een klein zetje nodig, je rolt de helling af en als in beweging bent, start hij zonder problemen.

Veel wegen hier zijn onverhard en de tropische regenbuien zorgen ervoor dat deze wegen nagenoeg onbegaanbaar worden. Een eenvoudige en goedkope oplossing is om puin van een verbouwing (badkamertegeltjes bijvoorbeeld) op zo'n weg te storten. Voor ons lijkt dat op een illegale vuilstort, maar de modderpoel verandert wel in een min of meer verharde weg die in ieder geval een stuk beter begaanbaar is. En een gemeentewerf voor grof vuil kennen ze hier tenslotte toch niet.

Pas had ik ook zoiets op werk. Ik wilde een ontwerp op groot formaat, A3, afdrukken maar na wat zoekwerk bleek er geen A3 papier in het kantoor te vinden te zijn. Toen hebben mijn collega en ik het zelf maar gemaakt. Uit de vergaderkamer hebben we een groot vel van de flip-over gehaald. De maten van A3 waren eenvoudig te achterhalen en vervolgens zijn we gewoon gaan knippen. Het werkte perfect; de printer pakte en bedrukte het papier zonder problemen. In Nederland zou ik gedacht hebben: 'We hebben geen A3 papier, dan houdt het op'. Maar hier raken zelfs wij gewend aan dat soort obstakels en proberen we het creatief te omzeilen.

Als je op straat een snack of groente koopt, moet je niet gek opkijken als je het in een A4 formaat bijsluiter van anticonceptiepillen meekrijgt. De eigenaresse van het winkeltje op de hoek van onze straat verpakt haar producten al maanden in dit type papier. Vraag me toch af waar iemand zo'n grote voorraad anticonceptie bijsluiters vandaan haalt.

Het toepassen van creatieve oplossingen wordt al vroeg geleerd. Ouders hebben geen geld of willen geen geld uitgeven aan speelgoed, dus de kinderen maken hun speelgoed zelf. Een voetbal maak je door flink veel plastic zakken (die je gewoon van de straat kunt rapen) om elkaar te wikkelen. Of je gebruikt bananenbladeren. De voorloper van de afstandbestuurbare auto kennen onze (groot)ouders misschien ook nog wel van hun kindertijd; een (fiets)band om (al dan niet met een stok) voor je uit te rollen en er achter aan te rennen. Een jerrycan of plastic fles wordt een auto als je de dop eraf haalt en deze met een spijker aan de fles maakt als wiel. Een stok of tak om je auto te kunnen duwen en sturen en klaar ben je.

Wij kunnen nog wat leren van deze creativiteit en inventiviteit. Niet automatisch maar direct naar de winkel rennen om te kopen wat onmisbaar lijkt maar eerst eens zelf kijken of een ‘probleem' niet eenvoudig en goedkoop op te lossen is.

Elektriciteit blijkt hier geen noodzaak. Met een houtskool vuurtje kun je koken, met een koud-water-handwas worden je kleren schoon en een kaars geeft licht. De rest is luxe!