WHO AM I? I AM YOUR FAVOURITE DJ!

Lugogo Cricket Oval Kampala, Vrijdagavond 1 augustus: Concert Wyclef Jean en DJ Benny D (Wie? DJ Benny D!)

18:00 uur - ARE YOU READY!!!?

Nee, wij nog niet. 18:00 uur stond dan wel op het ticket, het is Uganda dus dan moet je niet op de afgesproken tijd komen.

19:00 uur - ARE YOUR READY!!!?

Yes! We zijn er, laat het feest maar beginnen. We hebben ons aardig aan de Afrikaanse tijd gehouden. Een uur ‘te laat', niet slecht voor Nederlanders.

20:00 uur - ARE YOU READY.....!!!?

... voor een speech over een telecombedrijf dat vanavond in 14 Afrikaanse landen op hetzelfde moment live de lucht in gaat. Dus jullie gaan vanavond geschiedenis maken en bla bla bla...

20:30 uur - ARE YOU READY!!!?

Yes!!!

Het moment is aangebroken!
Yes!!

Dat het geweldige Ugandese duo hier live on stage het voorprogramma voor Wyclef voor z'n rekening neemt!!

21:15 uur - ARE YOU READY!!!?

YES!!! Vuurwerk! Een spetterende vuurwerk show en zeker geen lullige pijltjes. Een grootse intro voor een grootse artiest. Maar als het vuurwerk op is... geen groots artiest.

21:45 uur - ARE YOU READY!!!?

Biertje dan maar? Ja, er gebeurt toch nog niet zoveel. Hmm, we zijn bestolen in de rij. Nou ja, Die sleutelhanger is toch niet zo waardevol en die kopietjes van onze paspoorten zullen we ook niet echt missen. Het geld en de camera zitten nog steeds in de tas.

22:00 uur - ARE YOUR READY!!!?

...voor nog een verhaaltje over geschiedenis maken. Jullie willen Wyclef? Nou Wyclef heeft zelf gezegd dat hij niet gaat optreden voor dat we hier met z'n allen geschiedenis hebben gemaakt. Maar het is nu bijna zover dus we gaan aftellen: Nog 3:48 minuten, 3:47, 3:46, 3:45....

Vervolgens inderdaad live op grote schermen video beelden van alle 14 landen. Elk land een (korte) speech en een gillend publiek, helaas wel allemaal zonder geluid. Maar goed; we hebben geschiedenis gemaakt en ‘Zain', het telecombedrijf, is een feit.

22:30 uur - ARE YOU READY!!!?

Roept één van de twee MC's voor de 187^e keer door de speakers. Ja, ik wil niet al te Nederlands over komen maar wij stonden hier al om 19:00 uur, hartstikke ready...

Laat je horen voor de allerbeste.... Afrikaanse dance-hall band, die voorprogramma nummer 2 komt doen! Alle Ugandezen om ons heen gaan bij het horen van de naam van de band uit hun dak en los. Alsof we met z'n allen voor deze band zijn gekomen...

Maar terwijl wij op Wyclef Jean en DJ Benny D staan te wachten, is dit aardig tijdverdrijf.

23:00 uur - ARE YOU READY!!!?

[zenuwachtige activiteit op het podium]

For.....!!!

[spanning stijgt]

DJ BENNY D!!!!!!!

YEEEAAAAEEEAAAAHHHHHH!!!!

Uhmm, hoorde ik nou goed wat hij zei? Zei hij: ‘DJ Benny D' en niet: ‘Wyclef Jean en DJ Benny D'? Als dat maar niet betekent dat.... nee, vast niet. Toegegeven, hij draait erg lekker en hij vertelt ons meer dan eens [understatement] wie hij eigenlijk is: 'I am DJ Benny D' en checkt of we wel bij de les zijn: 'Who am I?' waarna het hele stadion inclusief Marieke als een groep schoolkinderen braaf antwoordt: DJ Benny D!' Hij verzekert ons, bijna gebrainwashed, dat hij onze favoriete DJ is: 'I am DJ Benny D and I am your favourite DJ (x3)'. Dus .. dan weet je dat. Een uur lang de ene vette intro na de ander, zonder ook maar 1 nummer langer dan 25 seconden te laten horen. Supergaaf, helemaal Chris' style, maar wel zonder Wyclef...

00:00 uur - ARE YOU READY!!!?

Yes!! Dat is mooi. Eerst even soundchecken om middernacht. Maar 6 uur na de aanvangstijd zoals het op het ticket stond is de soundcheck voor Wyclef Jean begonnen. Gelukkig duurt dat niet lang en een paar minuten later staat dan toch de man voor wie we zijn gekomen op het podium! En wat een stem heeft die kerel! Met die stem zingt en rapt hij een paar covers (Jump around!) en een enkel eigen nummer (Gone till November). We kijken elkaar aan....

00:30 uur - Are your ready?

Ja, ik heb het eigenlijk ook wel gezien, laten we naar huis gaan. Het was een mooie avond...

We gingen naar huis, ons huis in Kampala dat nog maar drie dagen ons huis is. Donderdag vliegen we naar ‘thuis-thuis'. Are we ready? Bijna, nog even de laatste opdrachten afronden, afscheid nemen en tassen pakken. Het was een mooie tijd in Uganda.

Peddelen in een holle boomstam

Aan alle goede dingen komt een eind dus ook aan onze tijd hier in Uganda. Over minder dan 3 weken zijn we al weer terug in Wageningen. Maar zover is het nog niet, dus we genieten nog even van het hier en nu. De afgelopen 2 weken hebben we vakantie gehouden waarin we een hoop wilde dieren hebben gezien en meer van de schoonheid van het land.

Omdat we hier geen eigen auto hebben, waren we in onze vakantie afhankelijk van het openbaar vervoer. Een korte samenvatting:

De bus

De langere afstanden tussen Kampala-Kabale, Kabale-Sanga, Mbarara-Fort Portal en Fort Portal-Kampala deden we per bus, de grote coaches. De bus vanuit Kampala naar Kabale (in het zuid westen vlakbij de grens met Rwanda) zou om 7.00 uur vertrekken. Je kunt voor zo'n bus niet reserveren dus je moet er gewoon op tijd bij zijn. Na bijna 6 maanden in Uganda hadden we kunnen weten dat de bus nooit ‘op tijd' zou vertrekken, maar 2 ½ uur wachten als je op vakantie wil blijft lastig. De bus bleek pas te vertrekken als alle stoelen bezet waren. Een ‘volle' bus is een relatief begrip want onderweg pasten er steeds weer meer mensen bij. Voor een rit van een half uur is dat niet zo erg maar 8 uur opgepropt zitten was niet ons idee van een comfortabele busrit.

Veel passagiers betekent ook veel baggage. De rekken lagen vol en af en toe kwam er een koffer naar beneden maar niemand die daar van op keek. De koffer werd precies zo teruggelegd, waarna die even later weer naar beneden kwam.

De bussen stopten niet alleen om mensen in en uit te laten stappen maar ook om eten te kopen. Overal waar de bus stopte, kwamen mannen, vrouwen en kinderen aangerend om door de ramen eten en drinken te verkopen; flesjes water, bananen (al dan niet geroosterd), pinda's, koekjes, warme snacks, patat, vlees op stokjes, uien, ananassen, levende kippen, maiskolfen, trossen bananen enz enz. Voor dit sort stops maakten de buschauffeurs wel tijd, waarbij sommigen zelf ook uitgebreid inkopen deden, maar plaspauzes waren er niet bij. Tenzij iemand er specifiek om vroeg. Dan werd er gewoon langs de weg in the middle of nowhere gestopt. De eerste keer keek Marieke nog rond waar het w.c. hokje was, totdat we alle vrouwen gewoon in het gras naast de bus zagen hurken met de rokken omhoog... Hmmm, integreren kent grenzen. Dan toch maar ophouden tot we ergens komen waar wel op z'n minst een gat in de grond is met 4 muren er om heen.

Op één van de busreizen stopten we onderweg om weer meer mensen in te laden, waaronder een oude man en een jongen die naast ons in het gangpad gingen staan. Deze mannen konden niet ophouden met naar ons te kijken en over ons (Amerikanen, in hun ogen) te praten. Niet dat we het konden verstaan in het Luganda maar het was overduidelijk. We kunnen in ieder geval uit ervaring zeggen dat het heel vervelend is om in een overvolle, stinkende bus, met af en toe een elleboogstoot op je hoofd je plas op te houden en dan ook nog 4 uur te worden aangestaard door 2 mannen die over je praten terwijl de bus steeds stopt zodat de passagiers allerlei geurende etenswaren door de ramen kunnen kopen...

De ‘special hire'

Een ‘special' in Uganda is eigenlijk wat we in Nederland een taxi noemen. Alleen kun je ze hier niet bellen maar je vindt ze overal op straat. Of beter, ze vinden jou. Je kunt de specials niet herkennen aan een bord op het dak of een naam op de deur maar de chauffeurs laten je wel weten dat ze je graag ergens heen rijden. De meeste specials zijn wit en van het type waarvan je denkt dat ze in Nederland al jaren geleden zijn afgeschreven en hier een tweede (of derde of vierde) leven hebben gekregen. Je moet flink afdingen maar eigenlijk is dit heel comfortabel vervoer, zolang je alle klepperende deuren, knipperende lampjes, roest en scheuren maar negeert.

Taxi

Een taxi hier is geen taxi zoals wij die kennen maar gedeeld vervoer. In Kampala zijn dat minibusjes (matatu's, waar we eerder over schreven) maar in andere delen van het land zijn het personenauto's die dienst doen als bus. Op één route besloten we gebruik te maken van dit vervoersmiddel omdat er niet veel andere opties waren. De taxi stopte om ons mee te nemen. Op de achterbank zaten al 2 vrouwen en een jongen van een jaar of 10 dus wij vroegen de chauffeur nog of wij er wel bij pasten. Ha ha, hoe naief! We hadden kunnen weten dat er meer mensen bij pasten. 5 Minuten later stapten er nog 2 vrouwen, een man en een baby in. Met 11 personen in een gewone personenauto ging de rit verder. Eén passagier zat bij de bestuurder op de stoel en 2 mensen zaten op de bijrijdersstoel. De andere 7 mensen (waaronder wij) zaten op de achterbank gevouwen. Even later had Chris zelfs iemand's kind op schoot en de oude vrouw, die onze oma had kunnen zijn, lag half op haar zij tegen de deur met een andere vrouw half op schoot. Onderweg werd er gestopt om 2 grote zakken zoete aardappelen te kopen die na enig duwen en trekken ook nog in de auto pasten. Niet erg comfortabel maar ach, weer een ervaring rijker.

Uitgeholde boomstam / kano

Eén van onze vakantiebestemmingen lag op een prachtig eiland. Om daar te komen, lieten we ons vervoeren met een kano, eigenlijk gewoon een uitgeholde boomstam. Chris wilde wel meepeddelen maar Marieke zat alleen maar relaxt te genieten op een baaltje stro midden in de boot. We voeren 50 minuten over een meer omringd door bergen en alles wat we hoorden was het plonzen van de peddels en de vogels. Dat is pas relaxt vervoer.

Boda-boda

Over deze motortaxi hebben we al eerder geschreven. We gebruiken deze voor korte afstanden in de stad. Maar 18 kilometer met hoge snelheid over een stoffige, onverharde weg is toch anders. Marieke zag zichzelf bij elke bocht al een buikschuiver maken (misschien omdat een collega 3 weken geleden zijn been heeft gebroken bij een boda ongeluk en we pas in de krant hebben gelezen hoeveel verkeersongelukken er maandelijks alleen al in Kampala gebeuren - veel!). Toen we eenmaal in het stadje aankwamen en Chris juist aan de boda wilde uitleggen waar we precies heen wilden, kon Marieke alleen nog maar roepen: 'Ik wil eraf!'.

O.k., het vervoer was misschien niet altijd even prettig maar elke keer als we op een nieuwe bestemming aankwamen, waren we dat al weer vergeten. Het landschap, de wilde dieren en onze mooie, bijzondere accomodaties waren geweldig! Op het eiland sliepen we in een half open hut waardoor we vanuit bed het meer en de bergen konden zien. ‘s Nachts was het er ECHT donker met alleen sterren en ECHT stil met alleen af en toe wat tsjirpende krekels. De douche was een emmer-met-douchekop die gevuld werd met water verwarmd door zone-energie. Tijdens het douchen hadden we uitzicht op de bergen en het meer.

In lake Mburo National Park sliepen we in een legertent tussen de zebra's en de nijlpaarden en in Kibale in een boomhut boven de olifanten en tussen de apen. De rest van de vakantie zullen we niet beschrijven maar laten zien. Zie de foto's!

De beloofde foto's staan nu op de weblog!

We wilden natuurlijk gisteren 'snel' de foto's op de site zetten maar we moesten ons toch even aanpassen aan de snelheid van het internet hier. Dus iets later dan we 'gepland' hadden, staan de beloofde foto's nu dan toch op de site.

Chris in kanzu en Marieke in gomesi

We hopen dat het met jullie net zo goed gaat als met ons; heel goed!

We hebben na ons vorige weblog verhaal lang gewacht met een nieuw bericht en er is sindsdien veel gebeurd dus we stormen even door de afgelopen hectische maar leuke weken heen.

Child Abuse Awareness Week

Elk jaar op 16 juni wordt ‘the day of the African Child' gevierd om aandacht te vragen voor deze (toch wel) kwetsbare doelgroep. ANPPCAN grijpt deze gelegenheid jaarlijks aan om kindermisbruik, -mishandeling en -verwaarlozing aan de kaak te stellen door een ‘Child Abuse Awareness Week' te organiseren. Dit jaar was het thema ‘Child Participation' waarmee we willen aangeven dat kinderen een stem verdienen bij het maken van beslissingen die hen aangaan. Deze week was een groot succes, mede door een aantal nieuwe activiteiten.

De week begon met een persconferentie waarbij ANPPCAN's standpunt over het thema aan de media werd uitgelegd. Vervolgens hebben we op straat (zelf ontworpen en geprinte) flyers en uitnodigingen voor de ‘public dialogue' uitgedeeld en mensen verteld over wat we doen. We (ANPPCAN) zijn naar 3 scholen geweest om te vertellen over rechten en plichten van kinderen, misbruik en wat ANPPCAN kan doen. Met deze activiteit hebben we een paar duizend kinderen bereikt. Als afsluiting van de week was er een public dialogue die bomvol zat, mede als gevolg van een (zelfgemaakt) radiospotje dat een weeklang is uitgezonden. Al met al dus een geslaagde week waarvan (nu wel echt) een dia-show filmpje in de video map op de weblog te vinden is.

De Cranes winnen wel

Als afsluiting van de Awareness Week hebben we het, toen nog zo leuke, voetbal gekeken samen met een groep collega's. Erg leuk met al die uitzinnige Ugandese Nederland fans in de kroeg. De volgende dag was het onze beurt om het Ugandese nationale team, de ‘Cranes' te gaan supporten. Niet voor de t.v. maar in het stadion. De Cranes, die het land bij eerdere wedstrijden hadden teleurgesteld, speelden dit keer fantastisch en versloegen het meestal veel betere Angola met 3-1. Groot feest dus met overal vlaggen en toeterende auto's. Deze overwinning deed de teleurstelling van de vorige wedstrijd van de Cranes vergeten. Die wedstrijd was uit tegen Benin. Zo'n uitwedstrijd wordt hier nogal anders geregeld dan in bijvoorbeeld Nederland. Het team had geld mee gekregen voor de reis maar dat was ook alles. Het hotel in Benin bleek niet te zijn gereserveerd en genoeg geld om het ter plekke te betalen was er niet. Het gevolg was dat het hele Ugandese nationale team in de lobby van het hotel moest overnachten, om de volgende ochtend een belangrijke wedstrijd te spelen en te verliezen. Kun je je voorstellen dat Van Basten, Van der Sar en Robben moeten overnachten in de lobby van een hotel?

Onverwacht speechen

Afgelopen week zijn we vier dagen op werkreis geweest naar zuid en west Uganda. We hebben de ANPPCAN district kantoren van Kasese en Rakai bezocht. Verder zijn we naar een aantal scholen geweest om een ANPPCAN project te monitoren. Deze activiteit bracht ons op een school in dorpje in de bergen en op een school aan een meertje met nijlpaarden midden in een national park. We bezochten ook meetings in deze districten (een beetje vergelijkbaar met een provincie). Het idee van de hele trip was dat we wat meer van het ANPPCAN veldwerk zouden zien en daarmee ook van het land zelf. Praktijk was dat we (onvoorbereid) taken moesten uitvoeren en dat de plannen met het uur veranderden. Onze flexibiliteit werd behoorlijk op de proef gesteld, wat overigens ook al het geval was tijdens de Child Abuse Awareness Week. Op een bepaald moment werd Marieke zelfs voor het blok gezet om namens de directeur van ANPPCAN een speech te houden voor een dikke 100 mensen; onvoorbereid en voor ons onaangekondigd. Ze kon zelfs geen verwijzing maken naar iets wat andere sprekers hadden gezegd want de hele meeting was in het Luganda, een lokale taal. Speeches en dankwoorden zijn in Uganda heel belangrijk en mensen hier draaien er hun hand niet voor om om uit het niets een speech te houden, die dan ook gerust lang genoeg duurt. Onze houding is meer van: 'Ik ben niet voorbereid en weet niks van het onderwerp dus ik kan beter niks zeggen.' Hier geldt: 'Ga op z'n minst voor de groep staan en zeg een paar woorden, maakt niet zoveel uit wat, het gaat er meer om dat je wat zegt namens je organisatie'.

Al met al was het een erg interessante week waarin we weer veel hebben gezien en al was zo flexibel zijn soms lastig, we hebben er erg van genoten. We hebben zelfs olifanten gezien onderweg en we hebben heerlijk gegeten bij de familie van een collega in een dorp waar geen elektriciteit was.

Chris in Kanzu en Marieke in Gomesi

Na de kerkelijke bruiloft van een paar weken geleden, hebben we nu ook een traditionele bruiloft (introductie) meegemaakt. Deze wordt gehouden in de tuin van de ouders van de bruid. Net als alle andere aanwezigen hadden wij de traditionele kleding aan. Marieke een geleende gomesi en Chris had zijn eigen kanzu gekocht. De kanzu gaat gewoon over de andere kleding aan maar een gomesi is wat lastiger. Marieke werd voor de bruiloft naar een slaapkamer in het ouderlijk huis van de bruid gebracht waar een stuk of 15 vrouwen elkaar aan het aankleden en optutten waren. Onder de gomesi draag je laagjes rokken die ervoor moeten zorgen dat je achterwerk een stuk forser lijkt dan die in werkelijkheid is. Marieke werd in de laagjes en de ingewikkelde jurk geholpen door de moeder van een collega. Hoe het eruit zag, moet je maar op de foto's bekijken. We hadden wel succes, iedereen waardeerde het erg dat we deze kleding droegen en we kregen veel complimenten.

De bruiloft was in stijl met overvloedig eten, frisdrank en bier-met-rietjes, een enorme bruidsschat voor de ouders van de bruid inclusief een schommelstoel voor de vader, heel veel gepraat (in Luganda) en lange uren op tuinstoelen. Gedurende de hele ceremonie waren er 2 MC's aan het woord; 1 die sprak namens de vader van de bruid en namens de bruid en 1 die namens de bruidegom het woord voerde. Bruid, bruidegom en vader zeiden zelf geen woord. Gedurende een deel van de tijd sprak de oudste zus van de vader van de bruid namens de bruid tegen de woordvoerder van de bruidegom. Voor ons lijkt dat toch wel heel omslachtig. Het idee van de introductie is dat de bruidegom met zijn beste vrienden en naaste familie op bezoek komt en de vader van de bruid vraagt om toestemming om met zijn dochter te trouwen. Dat gaat zomaar niet dus hij neemt een hoop cadeaus mee, waaronder kilo's rijst, suiker en levende kippen. De ouders van de bruidegom zijn niet aanwezig en de moeder van de bruid is er wel maar ergens waar ze niet opvalt tussen de gasten. Uiteindelijk zet de vader van de bruid zijn handtekening en is het huwelijk een feit.

Uiteraard was dit weer een bijzondere en unieke ervaring die we waarschijnlijk geen tweede keer gaan meemaken, tenzij we volgend jaar terug komen want dan gaat de collega, die ons nu naar deze bruiloft mee had genomen, zelf trouwen.

Het verhaal is weer lang geworden, maar de foto's zeggen toch nog meer.

Bruidstaart en nijlpaarden

Met handen eten op de bruiloft

Een paar weken terug kregen we een zoetroze kaart met rozen; een uitnodiging voor de bruiloft van een oud-ANPPCAN collega. Hoewel we de jongen nog nooit hadden ontmoet, wilden we zo'n bruiloft natuurlijk niet missen. In Uganda vieren de mensen eigenlijk twee bruiloften; de culturele bruiloft (invitation) en de officiële bruiloft. Bij de traditionele bruiloft wordt de bruidegom officieel voorgesteld aan de familie van de bruid en geven wederzijdse ouders goedkeuring voor het huwelijk. Wij gingen naar de officiële bruiloft in de kerk en daarna de receptie / feest.

Het begon al Ugandees, we kwamen anderhalf uur te laat bij de kerk maar ‘gelukkig' was de kerkdienst ook te laat begonnen. Iedereen had moeite om de kerk te bereiken omdat de toegangswegen overstroomd waren.

Na de kerk reden we naar de receptie. Die zou om 15:00 uur beginnen maar toen wij er om 16:00 uur aankwamen, waren ze nog aan het opbouwen. Ondertussen keken wij naar programma's over het EK op t.v. De receptie werd buiten gehouden. Er stonden drie grote tenten met stoelen, opgesteld in rijen. De rechter tent was voor de familie van de bruid, de linker tent voor familie van de bruidegom en de middelste tent voor overige gasten. Een MC praatte de hele avond aan elkaar. Eerst een hoop speeches die we niet konden verstaan omdat ze in Swahili en Luganda waren. Daarna het aansnijden van de taart wat een hele ceremonie was. Wij hebben niet zoveel met bruidstaarten maar hier kreeg het wel een mooie, symbolische betekenis toen bruid en bruidegom samen een stuk taart aten en omstebeurt op hun knieën voor de ander gingen zitten en een soort van gelofte uitspraken in de trant van: 'Dit is de eerste maaltijd die ik met je eet als je man / vrouw. In de toekomst zal ik al het eten dat ik eet met je delen'.

Het was inmiddels al bijna 20:00 uur en wij hadden nog geen drankje of hapje gehad. Maar nu kwam het eten voor een paar honderd man. Het buffet werd verlicht door 1 zaklamp en iedereen kreeg een dienblad met een groot, plastic bord en, jawel, matoke en de andere standaard ingrediënten van een Ugandese maaltijd. En uiteraard een flesje frisdrank. Bestek was er niet bij dus in het donker met het bord op schoot de rijst met handen eten. Daarna waren er nog wat ceremonies waarbij bruid en bruidegom zich omgekleed hadden in meer traditionele kleding. Eén ceremonie hield in dat de bruidegom en zijn ‘best man' zich verstopten tussen de gasten en dat de bruid met al haar bruidsmeiden achter zich aan hen ging zoeken. Dit alles min of meer dansend op Afrikaanse muziek. Ondertussen verkochten de fotografen foto's van de dag, die ze snel hadden laten ontwikkelen, aan gasten. Wij hebben nu dus ook een (niet helemaal scherpe) foto met twee witte hoofden tussen de overige bruiloftsgasten. Na alle formaliteiten kon er ook nog gedanst worden.

Een biertje drinken tussen de nijlpaarden

We zitten inmiddels al vier maanden in het prachtige Uganda maar van de schoonheid van het land hadden we tot voor kort nog maar weinig gezien. We zijn de afgelopen tijd eigenlijk full time aan het werk geweest en maar een paar keer buiten Kampala gekomen. En dat terwijl Uganda toch een stuk of negen National Parks heeft. Vorige week hebben we er eindelijk één bezocht en dat smaakt naar meer. Murchison Falls was erg mooi. Naast de watervallen zelf die (één van) de krachtigste van de wereld zijn, is er ook allerlei groot wild als olifanten, giraffen en krokodillen. Deze dieren in het wild te zien was een geweldige en bijna onwerkelijke ervaring. Als je zo vlak langs de giraffen rijdt, vraag je je toch af waar het schrikdraad is. Behalve de leeuw hebben alle grote wilde dieren die in Murchison zitten, zich aan ons laten zien. Zefs het luipaard, hoewel die direct het struikgewas in schoot.

Tijdens een boottocht over de Nijl naar de watervallen, drong het tot ons door waarom wij ‘hippo's' in het Nederlands ‘nijlpaarden' noemen; de Nijl zit helemaal vol met die beesten. Het zijn trouwens wel erg dikke paarden maar als je alleen een kop een stukje uit het water ziet komen en je knijpt een beetje met je ogen, kun je er wel een paard van maken.

Toen we ‘s avonds op de camping in het park een biertje zaten te drinken, kwamen er plotseling drie nijlpaarden voorbij waggelen, gewoon op een paar meter afstand. Ook een familie wrattenzwijnen vermaakte zich goed, al wroetend over de camping.

Eigenlijk is dit onderwerp meer geschikt voor een fotoserie dan voor een verhaal. Jammer alleen dat we geen laptop hebben om de paar kleine handige correcties op foto's toe te passen zo als het bijstellen van de witbalans. Maar goed, je kunt nu eennmaal niet alles hebben.

Roeien met de riemen die je hebt

Als eerste een bedankje voor alle reacties op de weblog, smsjes, telefoontjes, kaarten en emails. We vinden het nog steeds erg leuk om berichten uit Nederland te krijgen. En mocht je een onderwerp hebben waar je een volgende keer graag iets over wil lezen of een vraag hebben, laat het ons weten en we gaan ons best doen!

Je moet het doen met de middelen die je hebt. En aangezien hier in Uganda aanzienlijk minder middelen voor handen zijn dan bij ons in het rijke westen, maar er uiteindelijk toch hetzelfde gedaan moet worden, zijn de mensen hier behoorlijk creatief. Of misschien met ik zeggen; inventief.

Een spandoek bijvoorbeeld blijft niet uit zichzelf goed leesbaar recht hangen. Een oplossing kan zijn om de onderkant te verzwaren zoals we in Nederland doen met speciale gewichtjes die je heel eenvoudig aan het spandoek vastmaakt. Maar het kan ook minder geavanceerd met gewoon twee plastic flesjes. Die vul je met water, een punt van het doek leg je over de drinktuit en vervolgens draai je de dop erover dicht. Met aan beide kanten een flesje water, blijft het doek strak en prima leesbaar hangen. In Kampala zie je op bijna elke straathoek wel een spandoek hangen voor een evenement of een kerkdienst en allemaal op deze manier verzwaard.

Een ander voorbeeld; als je auto niet start omdat de bougie geen vonk geeft, dan kun je door rechtstreeks op de accu een kortsluiting te creeëren een prima vonk krijgen. Je moet er een beetje handig mee worden maar dan is het wel effectief en je spaart ook mooi nieuwe bougies uit. Voorwaarde is wel dat je accu werkt. Maar zelfs zonder werkende accu is er geen nood aan de man als je er maar voor zorgt dat je je voertuig altijd boven op een hellinkje parkeert. Om je auto te starten, heb je dan alleen een klein zetje nodig, je rolt de helling af en als in beweging bent, start hij zonder problemen.

Veel wegen hier zijn onverhard en de tropische regenbuien zorgen ervoor dat deze wegen nagenoeg onbegaanbaar worden. Een eenvoudige en goedkope oplossing is om puin van een verbouwing (badkamertegeltjes bijvoorbeeld) op zo'n weg te storten. Voor ons lijkt dat op een illegale vuilstort, maar de modderpoel verandert wel in een min of meer verharde weg die in ieder geval een stuk beter begaanbaar is. En een gemeentewerf voor grof vuil kennen ze hier tenslotte toch niet.

Pas had ik ook zoiets op werk. Ik wilde een ontwerp op groot formaat, A3, afdrukken maar na wat zoekwerk bleek er geen A3 papier in het kantoor te vinden te zijn. Toen hebben mijn collega en ik het zelf maar gemaakt. Uit de vergaderkamer hebben we een groot vel van de flip-over gehaald. De maten van A3 waren eenvoudig te achterhalen en vervolgens zijn we gewoon gaan knippen. Het werkte perfect; de printer pakte en bedrukte het papier zonder problemen. In Nederland zou ik gedacht hebben: 'We hebben geen A3 papier, dan houdt het op'. Maar hier raken zelfs wij gewend aan dat soort obstakels en proberen we het creatief te omzeilen.

Als je op straat een snack of groente koopt, moet je niet gek opkijken als je het in een A4 formaat bijsluiter van anticonceptiepillen meekrijgt. De eigenaresse van het winkeltje op de hoek van onze straat verpakt haar producten al maanden in dit type papier. Vraag me toch af waar iemand zo'n grote voorraad anticonceptie bijsluiters vandaan haalt.

Het toepassen van creatieve oplossingen wordt al vroeg geleerd. Ouders hebben geen geld of willen geen geld uitgeven aan speelgoed, dus de kinderen maken hun speelgoed zelf. Een voetbal maak je door flink veel plastic zakken (die je gewoon van de straat kunt rapen) om elkaar te wikkelen. Of je gebruikt bananenbladeren. De voorloper van de afstandbestuurbare auto kennen onze (groot)ouders misschien ook nog wel van hun kindertijd; een (fiets)band om (al dan niet met een stok) voor je uit te rollen en er achter aan te rennen. Een jerrycan of plastic fles wordt een auto als je de dop eraf haalt en deze met een spijker aan de fles maakt als wiel. Een stok of tak om je auto te kunnen duwen en sturen en klaar ben je.

Wij kunnen nog wat leren van deze creativiteit en inventiviteit. Niet automatisch maar direct naar de winkel rennen om te kopen wat onmisbaar lijkt maar eerst eens zelf kijken of een ‘probleem' niet eenvoudig en goedkoop op te lossen is.

Elektriciteit blijkt hier geen noodzaak. Met een houtskool vuurtje kun je koken, met een koud-water-handwas worden je kleren schoon en een kaars geeft licht. De rest is luxe!

Een glimlach en pijn in het hart

Arm en rijk, de oneerlijke verdeling

Vorig weekend hebben we een verjaardagsfeestje van iemand gevierd op de boot. Een relaxte boottocht over Lake Victoria waarbij we aanmeerden op 2 mooie eilanden. Ja, het leven in Uganda is niet slecht . Hoewel, wij hebben makkelijk praten. Ookal verdienen we dit half jaar geen cent, we kunnen hier prima rondkomen en dat kan lang niet iedereen zeggen. We worden elke dag geconfronteerd met armoede, al is het alleen al door de huisjes waar we dagelijks langsrijden met daarvoor spelende maar vieze kinderen in alleen een oud kapot t-shirtje. Het is lang niet altijd makkelijk; pijn in ons hart noemen we het wel. Maar je kunt niet iedereen helpen. Mede door armoede proberen sommige mensen hier op alternatieve wijze aan spullen en geld te komen. Daar zijn wij ook direct mee in aanraking gekomen de afgelopen weken. We bleken een dief op de compound [= stuk grond met een hek eromheen waar een aantal huizen bij elkaar staan en waar anderen dan de bewoners niet zomaar naar binnen komen] te hebben. Een brutale dief die de huizen binnenging terwijl wij niet aanwezig waren. Niet alleen bij ons maar ook bij de buren. Deze dief ging vooral voor dameskleding (o.a. 7 bikini's, bh's, shirts, jurkjes) en hebbedingetjes als parfum, sieraden, zaklamp enz. In totaal was er een lange lijst verdwenen spullen. Steeds verdwenen een paar dingetjes tegelijk. We besloten er melding van te maken bij de ‘concierge' van de compound, een vriendelijke Ugandese vrouw. Toen kwam alles in een stroomversnelling. De dief bleek de housemaid van de concierge. Housemaids of girls zijn hier heel gangbaar. Veel mensen hebben zo iemand die bij de familie woont en voor het huishouden en soms voor de kinderen zorgt. Een baan die niet hoog in aanzien staat en erg slecht betaalt. Deze housemaid is een 16-jarige wees die naar Kampala was gehaald om geld te verdienen zodat ze haar opleiding kon afmaken. De concierge en haar familie kon het meisje nu niet meer vertrouwen en ze is teruggebracht naar het dorp ver in het noorden waar ze vandaan komt. Het is erg sneu voor dit meisje van het gevolg van haar acties is dat ze nu geen geld kan verdienen voor haar opleiding en de kans is erg groot dat ze binnenkort wordt uitgehuwelijkt aan een man die waarschijnlijk veel ouder is, zodat ze zich nuttig kan maken als iemands vrouw en een man heeft die haar kan onderhouden. Wij waren echt wel over het gemis van die spullen en het geld gekomen, maar de toekomst van dit meisje is nu vergooid, voorzover haar toekomst er al rooskleurig uitzag. Dus eigenlijk is dit meisje het grootste slachtoffer van haar eigen acties. Overigens is een heel deel van de verdwenen spullen ook weer teruggevonden. Inmiddels wonen we niet meer op deze compound. We moesten daar weg en wonen nu op een andere compound aan de overkant van de straat.

Niet alleen armoede is iets dat ons pijn in het hart bezorgt. Pijn in ons hart komt ook door andere dingen waarmee we geconfronteerd worden. Van de week werd er bijvoorbeeld een meisje binnengebracht bij ANPPCAN. Twaalf jaar oud en sexueel misbruikt door haar leraar. Hij had haar zo ernstig toegetakeld dat ze niet kon lopen of zitten, alleen liggen. En haar schreeuw van pijn toen haar vader haar optilde om weer weg te gaan, ging door merg en been. Het meisje wordt nu behandeld in het ziekenhuis en krijgt daarna therapie. Maar de leraar is op de vlucht en ontloopt voorlopig zijn straf.

Leerzame gesprekken

Door ons werk horen we ook over andere dingen die hier deel zijn van de cultuur. Uganda heeft verschillende bevolkingsgroepen met elk weer eigen culturele gewoonten. Zo zijn er de Acholi in het noorden die door de oorlog van de afgelopen 20 jaar veelal in kampen hebben gewoond en veel zijn misgelopen in de ontwikkeling van het land en de Karamojong in het oosten die gelieerd zijn aan de Masai in Kenia en in de ogen van de mensen in Kampala erg achterlopen ten opzichte van de mensen in de stad. De omgeving waar wij wonen is het gebied van de Buganda . Bij veel van de bevolkingsgroepen kan er niet alleen veel verbeteren voor kinderen, maar ook voor vrouwen. Van de week had ik, Marieke, een meeting over eigendomsrechten van vrouwen en kinderen. Toen kwam ook geweld tegen vrouwen aan de orde. Mijn collega's vertellen me dat in delen van Uganda het slaan van je vrouw nog steeds de gewoonste zaak van de wereld is. Deze vrouwen verwachten dat zelfs ook van hun man. Als een vrouw haar vriendinnen vertelt dat haar man haar nooit slaat, wordt ze zielig gevonden want dat betekent dat hij niet van haar houdt. Eén van de leuke dingen van ANPPCAN is dat de medewerkers uit alle delen van het land komen dus iedereen kan vertellen hoe de dingen in haar /zijn dorp gaan. Gelukkig zijn er ook hele groepen Ugandezen die het niet normaal vinden dat vrouwen geslagen worden, maar verandering kost tijd en ondertussen worden vele vrouwen nog dagelijks met een stok op de rug geslagen. Goed voorbeeld voor de kinderen?

Onze collega's gaan controversiele onderwerpen gelukkig niet uit de weg. Een van de grootste taboes hier is homosexualiteit. In de ogen van de meeste Ugandezen is dat iets Westers. Westerlingen hebben volgens hen best goede dingen naar Afrika gebracht maar homosexualiteit mogen we houden. Al vaker is ons gevraagd hoeveel homo's er volgens ons in Uganda leven. Als wij zeggen: 'Ongeveer evenveel als in Nederland' volgt er ofwel verontwaardiging ofwel gelach. Want homo's zijn hier niet. En die paar die er misschien wel zijn, zijn zieke, zielige mensen die geholpen moeten worden. Pas keken we een Amerikaanse film met een stel Ugandezen. 2 Jongens in de film waren zo overdreven duidelijk tot elkaar aangetrokken, ze werden nog net niet zoenend in beeld gebracht. Toch vroeg 1 van de meiden die meekeken vol ongeloof: 'Are they gay?!' Zelfs sommige van onze progressieve collega's hebben enkel slechte woorden over voor homosexualiteit. Lastig, maar acceptatie begint met bespreekbaar maken en dat is in ieder geval al gelukt.

Ondanks de lastige onderwerpen en de dagelijkse confrotaties met armoede, pijn en verdriet, genieten we volop van het leven en werken in Kampala. Elke dag leren we en passen we ons weer een beetje meer aan. Maar we blijven toch altijd de rijke ‘Mzungu' [blanke] en vallen op. Elke dag worden we zo vaak nageroepen:'Mzungu!'. Niet voor niks verkopen ze in toeristenwinkels t-shirts met de tekst: ‘My name is not Mzungu'. We spreken inmiddels wat Luganda, de taal van deze regio, en daarmee maken we wel vrienden. Al ken je maar een paar woorden, de contacten gaan meteen makkelijker en je bent in ieder geval verzekerd van een grote Ugandeze glimlach als je mensen in Luganda toespreekt. En die mooie lach zien we graag dus we gaan nog meer woorden leren. En nog meer van de juiste prijzen van de producten leren want als je die niet kent, betaal je ‘Mzungu-prijs', altijd een paar honderd shilling meer dan een Ugandees betaalt (1 Euro is ongeveer 2500 Uganda shilling). We leren, dus in de bus naar werk houden we voet bij stuk:'No cebo [meneer] it's always 800 shilling'. En als we volhouden, hebben ze wel door dat we het echt weten waar we het over hebben en zelfs dat kan weer een glimlach opleveren.

Sula bulungi!

2000 kinderen

Geluiden

Het lijkt wel of geluiden hier verder reiken dan in Nederland. Misschien zijn hier minder obstakels zoals hoge gebouwen om het tegen te houden of er wordt hier gewoon meer geluid gemaakt. In ieder geval valt er hier zoveel te horen. Je kunt hier gewoon op de veranda zitten niksen en alleen maar luisteren zonder je te vervelen. Alleen al de vogels, je hoort hier altijd wel een stuk of 5 verschillende soorten door elkaar fluiten, zingen en schreeuwen. Sommigen veranderen tijdens het fluiten hun volume. Dan heb je nog krekels, blaffende honden, vechtende katten, loeiende koeien, kraaiende hanen en wapperende palm- en bananenbladeren. Daarnaast speelt het leven zich hier grotendeels buiten af en zijn de meeste huizen niet zo goed geisoleerd als wij in Nederland gewend zijn, waardoor een heleboel door mensen gemaakte geluiden ook in de lucht terecht komen. Je kunt het luchtvervuiling of geluidsoverlast noemen maar voor ons het juist leuk om al die geluiden te horen; spelende, lachende, zingende kinderen, met pannen rommelende vrouwen, stromende kranen, (onder)handelende mannen, brommende motoren, piepende kruiwagens, krakende metalen poorten en radio's. Altijd overal radio's met schreeuwende dominee's of Afrikaanse raga(ton) muziek. En al deze geluiden horen wij op onze compound (=d.m.v. een hek afgesloten stuk grond met een aantal huizen), en wij wonen nog behoorlijk rustig. Het klinkt misschien heel druk, al die geluiden door elkaar, maar omdat veel geluiden van ver komen is het niet storend, maar eerder relaxt.

Jinja

Eén van mijn (Chris) opdrachten hier is het maken van een documetaire over één van ANPPCAN's projecten. Dit project heeft alles te maken met het recht op educatie. ANPPCAN traint en steunt kinderen op scholen om de kwaliteit van het onderwijs, de schoolgebouwen enz. in de gaten te houden en onder de aandacht te brengen. Afgelopen week ben ik, samen met een chauffeur van ANPPCAN, 2 dagen naar Jinja geweest, een stadje ongeveer 80 km van Kampala vandaan, om video opnamen hierover te maken. Een bijzondere ervaring met een aantal (onverwachte) interviews en een heleboel kinderen. De eerste dag waren er voornamelijk interviews met ‘gemeenteraadsleden' en (hoofd)meesters. Niet gepland voor de documentaire en dus ook niet echt voorbereid maar het ging aardig.

De overnachting was verschrikkelijk. Door de ratten die in de hotelkamer rondrenden (zelfs over het hoofdeinde van het bed) en overal aan knaagden, kwam er van slapen niet veel terecht.

Dag 2 maakte echter alles weer goed; een bassischool (met bijna 2000 kinderen) was de filmlocatie. Een deel van de school was goed voorbereid op mijn komst en op wat ik met ze wilde filmen en de rest wilde maar wat graag in beeld. Ik was oprecht verrast over hoe goed ze waren voorbereid en hoe hard ze hun best deden. Naast het filmen (3 tapes van 1 uur vol) was er ook tijd om foto's te maken en die spreken denk ik voor zich.